Kadınlar Rüyalar Ejderhalar – Ursula K. Le Guin

Clarissa Pinkola Estes’nin Kurtlarla Koşan Kadınlar kitabı hakkında yazdığımda öneri olarak iki kitap vermiştim. Bunlardan biri Ursula K. Le Guin’in Kadınlar Rüyalar Ejderhalar kitabıydı. İki kitapta da sıklıkla İsviçreli psikiyatr Carl Gustav Jung’un fikirlerine rastlamak mümkün ve iki kitabın da kadınları yüreklendirdiği söylenebilir.

Ursula K. Le Guin genellikle bilimkurgu ve fantazi edebiyatıyla tanınıyor. Bu kitabında ise çeşitli konulardaki denemelerini bulmak mümkün. Bülent Somay’ın yazdığı okumayanların pişman olacağı güzel bir önsöz ile başlayan 154 sayfalık bu ince kitapta yazar yazın hayatındaki deneyimlerine, yaratım sürecine, kurmacaya, mitlere, arketiplere, hayal gücüne, bilim kurguya, toplumsal cinsiyete, psikolojiye ve daha birçok konuya değiniyor.  Bu kadar çok konuyu barındırmasıyla incecik ama dolu dolu bir kitap denilebilir. Kitabın dili ise yazarın diğer kitaplarında olduğu gibi gayet yalın. Yalınlığın yanı sıra anlatım dilindeki samimiyetin bilge bir kadınla sohbet ediyormuş gibi hissettirmesi olası.

Le Guin’in kurmacadan ve yazın hayatından bahsettiği kısımlar çok heyecan verici ve belki de yazmaya çekinenler için yüreklendirici. Kurmaca metinleri boş zaman safsatası olarak görenler için de bu kitapta güzel cevaplar var. Le Guin Amerikalıların neden ejderhalardan korktuğunu anlamaya çalışırken aslında kurmacadan korktuklarını, hayal ürünlerine mesafeli yaklaştıklarını saptıyor.

“Çocuk ve Gölge” adlı yazıda Le Guin, Jung’un tanımladığı gölge kavramı üzerinden bazı çıkarımlar yapıyor. Gölgeyi Jung  engellediğimiz, baskıladığımız, itiraf edemediğimiz taraflarımız olarak ele alıyor, bir nevi karanlık yüzümüz diyebiliriz.  Sözü Le Guin’e bırakıyorum:

Gölgenize ne kadar az bakarsanız, o kadar güçlenir, sonunda bir tehlikeye, kaldırılmaz bir ağırlığa, ruhunuzun içinde bir tehdide dönüşür. Bilince kabul edilmeyen gölge, dışarı, ötekilere yansıtılır. Benim bir kusurum yok-sorun onlar. Ben canavar değilim, diğerleri canavar. Tüm yabancılar kötüdür. Tüm komünistler kötüdür. Tüm kapitalistler kötüdür. Ama kedi tekmeyi hak etmişti Annecim. Eğer gerçek dünyada yaşamak istiyorsam, bu yansıtmalarımdan vazgeçmek zorundayım; nefret edilesi olanın, kötünün içimde olduğunu kabul etmeliyim. Bu kolay değildir. Suçu başkalarına atamamak çok zor.  Ama buna değer.

Aslında büyürken tek işimiz de budur: kendimiz olmak. Bunun ümitsiz bir iş olduğunu hissedersek, ya da tersine, hiç emek istemediğini düşünürsek başaramayız. Bir çocuk çaresizliğe ya da sahte bir kendine güvene zorlanırsa, korkutulur ya da pışpışlanırsa, gelişme güdük kalır ya da yolundan sapar. Büyümemiz için bize gereken gerçekliktir, insan erdemini ya da kötülüğünü aşan bir bütünlüktür. Bilgiye, kendimizi bilmeye ihtiyacımız vardır. Kendimizi ve gölgemizi görmemiz gerekir. Çünkü gölgemizle yüzleşebiliriz; onu kontrol edebilir, onun rehberliğini kontrol edebiliriz; böylece belki büyüdüğümüzde, güçlenip toplum içinde sorumlu kişiler olduğumuzda, dünyada yapılan kötülükler, katlanmak zorunda olduğumuz adaletsizlikler, azap ve acı karşısında ve o en sondaki nihai gölge karşısında çaresizlikle teslim olmaya ya da gördüklerimizi inkar etmeye daha az eğilimli oluruz.

Kitabın önsözünde Bülent Somay, “Le Guin uzay gemisindeki bilge kocakarıdır” diyor. Bizim bu  bilge kocakarıdan öğreneceğimiz çok şey, birlikte çıkacağımız çok yolculuk var.

İyi okumalar…

Bonus: Halihazırda Kadınlar Rüyalar Ejderhalar’ı okumuş olanlara öneri: Ursula K. Le Guin – Zihinde bir dalga, Carl Gustav Jung – Dört Arketip,  Clarissa Pinkola Estés – Kurtlarla Koşan Kadınlar